1. Zamanında Nakliyat
2. Doğru düşünebilmek
3. Selenyum Vakası
4. Kafa Uçurma
5. Süt Vakası
6. Kuluçka Makinası
7. Hangisi Döllü Hangisi Dölsüz ?
8. Merkezi Avusturya'da bulunan bir firma Antalya'da 100'den fazla devekuşu çiftliği kuracak !?
9. Sözleşmeli Devekuşu Üretimi Çok Karlı !?
10. Devekuşu etini xxxx ve yyyyy marketlerde satışa sunarak Pazar sorununu ortadan kaldıran ilk ve tek firma !?
11. Devekuşu Web Sayfaları
12. Devekuşu Derneği

Zamanında Nakliyat
Devekuşları strese açık hayvanlardır. Ortam, eş, yem vs.değişiklikleri stres faktörüdür. Bu nedenle özellikle damızlıklar ve civcivlerde nakliyat zamanı ve şekli büyük önem taşır. Nakliyatın uygun zaman ve şekilde yapılmaması büyük üretim kayıplarına neden olabilir.
Çiftliğini başka bir şehire taşıyan bir firma damızlıklarını ve tüm diğer kuşlarını dinlenme döneminin sonunda üretim döneminin hemen başında başka bir çiftliğe nakleder. Kuşlar önceki çiftliklerinde 2 erkek 4 dişi olarak küçük koloni sisteminde tutulurken 1 erkek 2 dişili padok sistemine geçirilmiş ve eşleşmede bir önceki sezondaki eşleşmeler dikkate alınmamıştır. Sonuç olarak damızlıklar gerek ortam değişikliği, gerekse eş değişikliği, yeni grup hiyerarşisi nedeniyle strese girmiş ve üretim azalmıştır.
Sonuç: 1- Damızlık nakliyeleri dinlenme döneminin hemen başında yapılmalıdır. 2- Devekuşları eş değişikliğine genellikle olumlu yanıt vermez. Bu nedenle damızlıklar her sezon kendi kamplarında ve kendi eşleriyle bulunmalıdır.

Doğru düşünebilmek
Jenny ve Brian yaklaşık 12 hektar arazi üzerinde kendilerine borcunu ödemeyen bir müşteriden borçlarına karşılık olarak aldıkları devekuşları ile kazayla devekuşu üretimine başladılar. Başlangıçta bir devekuşunu üretmenin maliyeti £150 ' du ve kesimden gelen para ise sadece £ 100 'du. Bu kabul edilemez bir durumdu ve acilen çözüm bulmak gerekiyordu. Birçok çiftlik gibi Jenny ve Brian üretim üzerinde yoğunlaşırken ürün satışını başkalarına bıraktılar. Ancak danışmanları onlara hem üretici hem de satıcı olmaları için yol gösterdi.
Öncelikle eti doğrudan tüketicilere satmaya ve diğer ürünleri daha sonra değerlendirmeye karar verdiler. Bu dikkatli pazar araştırması isteyen büyük bir adımdı. Devekuşu eti lüks bir ürün olarak algılanmaktaydı ve düşük yağ ve kolestrol oranına rağmen tüketiciler tarafından şüpheci yaklaşılıyordu. Jenny ve Brian devekuşu eti tüketiminin sağlık yönünü ön plana çıkararak pişirmeden yenilebilen örnek/hazır et ürünü örnekleri hazırladılar ve bunları marketlere verdiler. Satışlar kısa sürede arttı ve North West aracılığıyla çiftlik marketlerine düzenli et vermeye başladılar.
Bu yöntem değişikliği paketleme, soğutma, ve yiyecek hijyeni nedeniyle maliyeti arttırdı. Kuş başına yaklaşık £ 100 bir yatırım gerektirdi ve kuşun toplam maliyetini £ 250 'a çıkardı. Ancak her kuştan elde edilen gelir £ 400 'a çıktı ki böylelikle £ 50 zarardan £ 150 kara geçildi.
Kar ve nakit akışındaki düzelme, Jenny ve Brian'a işlerini geliştirmelerini ve daha karlı çalışmalarını sağladı.
Kaynak: www.pendle.gov.tr

Selenyum Vakası
İstanbul'da bir üretici damızlıklarda yeterli çiftleşmenin olmadığı düşüncesi ile çözüm yolları aramaktadır. Yine sektörde faaliyet gösteren başka bir firmanın sorumlusu damızlıkların içme sularına selenyum katılmasının sorunu çözeceğini söyler. Üretici sulara selenyum katar. Doğal olarak bazı damızlıklar suyu diğerlerine göre daha fazla tüketir. Aşırı selenyumdan-toksit etkisi, sonuç olarak en az 7 dişi ve 3 erkek damızlık ölür.

Öneri: Devekuslarının sularına vitamin ve mineral karıştırılması tavsiye edilmez. İdeal çözüm her bir kuşa gerektiğinde ayrı ayrı ağızdan verilmesidir. Dengeli yem kullanıldığında kuşlara ek vitamin verilmesi gereksizdir. Ek mineral katkısı devekuşu için özel olarak üretilmiş devekuşu likleri ile yapılmaıldır.

Kafa Uçurma
Bu trajik hikaye Ankara'nın bir ilçesinde geçiyor. Olayı öğrenmemiz gerçekten ilginç. Çiftliğin sahibi bizleri arıyor ve et ihtiyacımızın olup olmadığını soruyor. Bu vesile ile olayı da öğrenmiş oluyoruz. Çiftliğin en seçkin damızlık erkeklerinden birinin kampından yumurtaları almak sorundur. Normalde bir kişinin kuşları oyalarken diğerinin yumurtayı alması yaygın bir uygulama iken bakıcı tek başına devekuşu ailesinin kampına girer. Tabii elinde bir kürekle...! Amacı seçkin ve agresif damızlığın hışmından kendini korumaktır. Tam yumurtayı alacakken erkek sinirli bir şekilde hücuma geçer ! Bakıcı panikle yanında duran küreği erkeğe savurur..küreğin uç kısmı doğrudan erkeğin başına isabet eder ve başı uçurur.

Öneri:
1- Zorunlu olmadıkça saldırgan anaçların kampına tek kişi girilmez
2- Kendinizi korumak için en iyi yöntemlerden biri yukarı kaldırdığınızda devekuşunun boyunu geçen bir sopadır. Ucuna şapka konulursa devekuşu bunu kendinden büyük ve güçlü bir canlı olarak algılar ve size saldırmaz.

Süt Vakası
Çoğu üretici tarafından bilindiği üzere devekuşu civcivlerine probiyotik verilir. Probiyotikler ya hazır olarak satın alınırlar ya da yoğurt olarak civcivlere verilir. Her ikisi de aynı işlevi görür. Bursa ilimizde devekuşu civcivlerine yoğurt verildiğini duyan küçük bir üretici , civcivlere yoğurt veriliyorsa süt de verilir diyerek 2 haftalık civcivlerine su yerine süt içirmiştir. Sonuç olarak süt içinde devekuşuna zararlı gelen bakteriler sebebiyle civcivler ölmüştür.

Öneri: Devekusları sindirim sistemi tavuk, hindi gibi kanatlılardan bile farklıdır. En uygun beslenme yönetimi bir uzmana danışılarak uygulanabilir. Beslenme uzmanına danışılmadan kuşların beslenmesi üretim kayıplarını arttırır.

Kuluçka Makinası
Kırşehir'de uyanık bir üretici kendine daha önce hiç kuluçka işinden anlamadığı halde bir makina yapar. Düşüncesi piyasada bulunan makinaların çok basit olduğunu ve bu basitliğe rağmen fiyatlarının pahalı olduğudur. Makina dijital kontrollüdür ve ısı-nem kontrolü hassas bir şekilde yapılmaktadır. Başka bir çiftlikten aldığı döllülük garantili yumurtaları bu makinaya koyar. 20. gün sonunda yumurtaları kontrol ettiğinde makinanın içinde ağır bir koku hisseder. Yumurtaları aldığı çiftliği arar ve kendisine bozuk yumurta satıldığını ve kendilerini mahkemeye vereceğini söyler. Yumurtaları satan firma çiftliğe kontrol için gelir. Kuluçkahaneye girerler ve makinayı kontrol etmeye başlarlar. Gördüklerine inanamazlar. Sözde üretici makinaya havalandırma delikleri koymamıştır. Tüm embriyolar daha gelişemeden yumurta içinde ölmüştür. Yumurtaları satan firma durumu üreticiye bildirir. Hatasını anlayan üretici makina sevdasından vazgeçer.

Öneri: Kuluçka makinaları basit görünüşlerine göre oldukça işleve sahiptir. Ülkemizde bu sektör her ne kadar yeni olsa da makina üreticileri yaptıkları hataları sürekli düzelterek kendilerini bir noktaya getirebilmiştir. Makina yapılsa bile içine konulacak yumurtalar deneme mahiyetinde olmalı ve deneme sonuçlarına gire ilerisi adım atılmalıdır.

Hangisi Döllü Hangisi Dölsüz ?
1998 yılında Eskişehir'li bir ithalatçı, piyasada o dönemdeki devekuşu civciv fiyatlarının yüksekliğinden hareketle yurtdışından yumurta ithal etmeye ve bu yumurtaları Türkiye'de inkube ederek civcivlerini yüksek fiyattan satmayı planlamıştır. İlk olarak Belçika'dan 200 adet yumurta getirilmiştir. Yumurtalar gelir gelmez bir oda içinde bulunan kuluçka makinalarına konulmuş ve 17. gün kontrollerine başlanmıştır. Kontrolleri yapan elindeki ingilizce çizelgeye bakarak döllülük kontrolleri yapmaktadır ancak kendisi ingilizce bilmemektedir. Sunuç tam bir fiyaskodur. Yumurtaların neredeyse %90'ı dölsüzdür. İthalatçı küplere biner ve Belçika'daki ihracatçı firmayı arar. Durumu kendisine iletir ve zararlarının tazminini ister. Firma derhal bir elemanını gönderir gerekli kontrolleri yapması için. Eleman geldiğinde tecrübesiz kuluçkacıya kontrolleri nasıl yaptığını sorar. Tecrübesiz genç yumurtaları nasıl kontrol ettiğini detaylı bir şekilde ve tarzanca anlatmaya başlar. Belçika'lı gördüklerine inanamaz çünkü genç, döllü yumurtaları enfekte veya dölsüz yumurta olarak atmıştır ! Belçika'lı uzman durumu ithalatçıya izah eder ve hatanın kendilerinde olduğunu anlatır. İthalatçı kuluçkacıyı kovar bir daha da ithalat yapmaz.

Öneri: Kuluçka bir bilim dalıdır. Eğitimsiz personele sorumluluk verilmesi sorumluluk verenin suçudur. Personeline gerekli ve düzenli eğitim vermeyen bir işletmenin başarısı şansa kalmıştır.

Merkezi Avusturya'da bulunan bir firma Antalya'da 100'den fazla devekuşu çiftliği kuracak.
Türkiye'deki devekuşu damızlık pazarının bu işe Türkiye'den çok az bir zaman önce başlayan Belçika, Hollanda,İtalya,İspanya...gibi ülkelerdeki bazı üreticilerin iştahını kabarttığı gayet iyi bilinmektedir. Türkiye'ye kalitesiz ırk dışında devekuşu know-how'ı olarak verebileceği en ufak bir birikimi olmayan bu ülkelerden gelen ırklarla birçok yatırımcı mağdur edilmiştir.
Eskişehir'li bir yatırımcı olan T.B. Marmara Bölgesi'nde bulunan ve şu an faaliyet göstermeyen bir çiftlikten 3 ortak olarak aldığı 6 adet anacı yine aynı çiftlikte, çiftliklerinin hazır olmadığı gerekçesiyle satın aldıkları çiftlikte bırakmıştır. Bazı çiftliklerin alıcılara kuşları satın aldıkları halde kendi çiftliklerinde bakım masraflarını karşılamak suretiyle tutabilecekleri ve istedikleri zaman götürebilecekleri belirtilmektedir. Bir vakıa olarak yaşanılan, satılan kuşların birden fazla kişiye satılması ve alıcıların bundan bir haberleri bulunmamasıdır. T.B. bu olayın en son kurbanlarından biridir. Marmara Bölgesi'nde bir çiftlikte bulunan kuşlarının izini Antalya'da bulmuş ama kuşları bulamamıştır. Merkezi Avusturya'da olduğu söylenilen ve olayın sorumlusu olarak gösterilen firma ise şimdi kayıp durumda ve aslına bakılırsa firma olup olmadığı bile meçhuldür. Oysa ki daha 2 sene önce gazetelere ilan vererek 'Antalya'da 100'den fazla devekuşu çiftliği' açacaklarını, 'yetiştirilen devekuşlarının büyük bölümünün başta Rusya olmak üzere Asya ve Doğu Avrupa ülkeleri'ne gönderileceğini söyleyenler şu an ortalarda gözükmemektedir.

Öneri: Kuşlarınızı satın aldıktan sonra mülkiyetini kendi üzerinize geçirin ve kendi çiftliğinize götürün. Satın almalarda kesinlikle faturalarını alın. Faturasız alışveriş yapmayın.

Sözleşmeli Devekuşu Üretimi Çok Karlı
Bilindiği üzere birçok gazete ve dergi ücret karşığında haber-reklam almaktadır. İnsanlara gerçek bilgi sunma gibi ahlaki yükümlülükleri olan medya sektörü maalesef bu konuda yeterince hassas olmamaktadır. Bu başka alanlarda da açıkça görülmektedir.

Bu spekülatif haberde yine Türk şirketin Avrupa'da bir devekuşu çiftliğinin ortağı olduğu belirtilmekte ve sözleşmeli devekuşu üreticiliğinin nasıl işleyeceğiyle ilgili yüzeysel ve oldukça abartılı bilgi verilmektedir. Buna göre 30 adet anaç alan bir yatırımcı bölge çiftliği olmaya hak kazanıyor. Karşılığında tüm canlı üretimi adedi 450 USD'den satın alınıyor.

Sonuç: birçok firma/şahıs bu vaadlere kanarak devekuşu satın aldı, satan firma ortada yok. Kesimlik piyasası henüz oluşmamış bir ülkede 450 USD'den kuş geri alma garantisi, en kötü ihtimal bu kuşları bir başkasına damızlık olarak satarım anlayışına dayanmaktadır. Bu tarz çalışma damızlık sektörünün işlediği 2002 yılına kadar çalışmıştır. Artık iflas etmiştir. Yapılması gereken 10-12 aylık kesimlik kuşların bir gün dahi beklemeden kesilmesi ve eti, derisi, tüyünün değerlendirilmesidir.

Devekuşu etini xxxx ve yyyyy marketlerde satışa sunarak Pazar sorununu ortadan kaldıran ilk ve tek firma.
2002 senesi içinde sektöre aynı yıl giren bir firma bu bilgilerle gazetelere ilan verdi. Marketlerde artık devekuşu eti satılabiliyordu. Sektörde iştigal alanı olan birçok firma gibi bize de olumlu geldi bu haber. Markete et almaya gittiğimizde ise et bulamadık. Bir sonrakinde yine yoktu. Hiçbir zaman marketten devekuşu eti alamadık. Satılan kuşlarda muhtemelen elden çıkarılmış, sağlıksız, sakat ve iyi beslenmemiş kuşlardı. Türkiye'de yeterince kuş stoku oluşmadan yapılan bu pazarlama aktivitesinin içinin boş olduğu çok kısa sürede ortaya çıktı. Potansiyel et tüketicisi küstürüldü. Sektöre büyük darbe vuruldu. Sektörde bilimsel ve ancak orta ve uzun dönemde karı hedefleyen firmalarsa bu spekülatif pazarlamadan mustarip oldu. Sektör hala kesim yapabilecek güçte bir yatırımcı arıyor.

Sonuç: Kesimler ancak sağlıklı civcivlerin yeterli sayıda yetiştirilmesi ile elde edilebilir. Sağlıksız et tüketicinin damak zevkini olumsuz etkiler ve et hakkında ön yargı oluşturarak temel bir pazarlama kuralı olarak müşterinin üretici tarafından kesin olarak kaybedilmesiyle sonuçlanır.

Devekuşu Web Sayfaları
İnternet üzerinde arama yaptığınızda devekuşu ile ilgili birçok web sayfasına rastlanır. Bu sayfalardan ancak birkaçı aktif olarak çalışır ve faydalıdır. Neredeyse sayfaların %90'nının içeriği boştur ve aynı şeyleri tekrarlar : 'Devekuşu Altın Yumurtluyor'. Ayrıca birçok sayfada hiçbir bilimselliği olmayan sözde fizibiliteler, çiftlik projeleri, deri, et vs. fiyatları inanılmaz abartılı fiyatlarla verilir. Amaç kendi ürününü bir başkasına cazip göstererek satmaktır. Birçoğu ücretsiz danışmanlık verdiğini söyler.

İnternetin bir denetim kurulu tarafından denetlenmemesi internet üzerinde istenildiği şekilde spekülasyon yapılmasına neden olmaktadır ve bu uzun süre bu şekilde gidecek görünmektedir.

Sonuç:
1- Nasıl tavuk altın yumurtlamıyorsa devekuşu da altın yumurtlamıyor.
2- İnternet üzerinde hiçbir web sayfasına inanmayın - şüphe ediyorum o halde varım
3- Ücretsiz danışmalık dünyanın hiçbir yerinde yoktur ama neredeyse Türkiye'deki çiftliklerin çoğu size ücretsiz danışmanlık (!) vermektedir.
4- Danışmanlık ancak dünya pazarlarını tarayan, iç ve dış sektörleri yakından bilen, akademik kökeni olan kurumlar/firmalar tarafından verilir. Danışmanlık bir bilim dalıdır.

Devekuşu Dernegi
Türkiye'de ilk devekuşu derneği Bursa Uludağ Üniversite tarafından kurulmuştur. Dernek sektör yapısı itibarıyla işlev kazanamamıştır. Derneğin toplayıcı etkisini bilen bazı üreticiler kendi derneklerini kurarak güç kazanmaya çalışmış ancak sonuçta hiçbir dernek işlev kazanamamştır. 2003 yılı itibarıyla Türkiye'de tek devekuşu derneği Uludağ Üniversitesi tarafından kurulanıdır. Diğer derneklerin sektörde bir ağırlığı, önemi veya işlevi bulunmamaktadır. Yeni bir dernek kurulacaksa bu sektörde bulunan üretici ve satış&pazarlama şirketleri tarafından desteklenmeli veya mevcut derneğe işlevsellik kazandırılmalıdır. Bireysel kurulan derneklere itibar edilmemesi tarafımızca tavsiye olunur.

Örnek olayları/haberleri bizimle paylaşın... bilgi paylaştıkça çoğalsın...